بیماری های مغز و اعصاب به عوارضی که دارند، عملکرد مغز را مختل کرده و مانع فعالیت صحیح آن می‌شوند. به‌طورکلی 21 مورد بیماری و اختلال مغز و اعصاب کشف شده است که پارکینسون و آلزایمر شایع‌ترین بیماری‌ها هستند.

بیماری‌های مغز و اعصاب به دو دسته ژنتیکی و غیر ژنتیکی تقسیم می‌شوند. بیماری‌های ژنتیکی به‌ دلیل جهش تصادفی ژن‌ها رخ می‌دهند. در بیماری‌های غیر ژنتیکی، نسبت به نوع بیماری مغز و اعصاب نورولوژی علت بیماری نیز متفاوت خواهد بود. ممکن است سانحه یا سبک زندگی ناسالم عامل ایجاد اختلالات مغزی باشد.

بررسی علائم و نشانه‌های بیماری‌ مغز و اعصاب

نشانه‌های انواع بیماریهای مغز و اعصاب نسبت به نوع بیماری و بخشی که درگیر می‌کند متفاوت است. ازهمین‌رو در لیست کامل داروهای مغز و اعصاب، برای هر بیماری چندین مدل دارو در نظر گرفته شده تا علائم مربوطه نیز خنثی شوند. از علائم و نشانه‌های بیماری‌ مغز و اعصاب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تغییر در شنوایی‌، گفتار یا بینایی
  • فلج‌شدگی جزئی یا کامل بدن
  • تشنج
  • عدم تعادل (بیماری‌های مغزی و سرگیجه)
  • سردرد
  • حالت تهوع و استفراغ
  • لرزش بدن
  • ضعف در دست‌ها یا پاها

افرادی که سابقه سکته یا اختلالات مغزی را دارند، با مشاهده این علائم باید بلافاصله به پزشک متخصص مراجعه کرده و نسبت به انجام آزمایش‌های مورد نظر اقدام کنند.

آشنایی با علت و انواع بیماری‌ Neurology

بیماری‌های مغز و اعصاب ممکن است به‌دلیل شرایط ناسالم زندگی و عوامل ژنتیکی ایجاد شوند. در برخی از موارد نیز شوک‌های عصبی بزرگ مانند از دست دادن فردی یا حمله‌های عصبی، باعث ایجاد یک جهش ژنتیکی در بدن فرد می‌شود. در ادامه به بررسی بیماری های ژنتیکی مغز و اعصاب و اختلال‌های غیر ژنتیکی می‌پردازیم. توجه داشته باشید علائم هر بیماری نسبت به دیگری و ژنتیک هر شخص متفاوت است. البته توجه داشته باشید که شاید برخی از نشانه‌های بیماری‌های مغز و اعصاب با علائم صرع در بزرگسالان مشابه باشد اما این دو بیماری، علائم متفاوتی از هم دارند و به‌راحتی می‌توان آن‌ها را از هم تشخیص داد.

بیماری‌های ژنتیکی مغز و اعصاب

بیماری‌های ژنتیکی مغز و اعصاب نتیجه جهش‌های ژنتیکی در سیستم عصبی مرکزی (مغز و طناب نخاعی) هستند که از والدین به فرزندان منتقل می‌شوند. این اختلالات ممکن است از تولد یا کودکی آغاز شوند و تا آخر عمر ادامه داشته باشند. هم‌چنین گاهی احتمال دارد این بیماری‌ها در دوران بزرگسالی بروز کنند که شایع‌ترین آن‌ها به شرح زیر است:

  • آتروفی عضلانی نخاعی: ناشی از نقص در تولید پروتئین‌های موثر در حفظ سلامت عضلات است.
  • بیماری پارکینسون: جهش‌های ژنتیکی باعث کاهش دوپامین شده که موجب لرزش و کندی حرکات می‌شود.
  • اوتیسم: ناشی از تغییرات ژنتیکی که روی رشد عصبی و تعاملات اجتماعی اثر دارد.
  • اختلال دوقطبی: جهش‌های ژنتیکی مغز و اعصاب عامل ایجاد برخی از بیماری‌های اختلال دو قطبی هستند.
  • سندرم فرژیل ایکس (Fragile X Syndrome): بیماری ناشی از تغییرات ژنتیکی توانایی‌های ذهنی و رفتاری فرد را مختل می‌کند.

این بیماری‌ها با اختلال در تولید یا تنظیم پروتئین‌ها همراه هستند و درمان آن‌ها باتوجه‌به به شرایط زندگی هر فرد متفاوت خواهد بود.

بیماری‌های غیر ژنتیکی مغز و اعصاب

بیماری‌های غیر ژنتیکی مغز و اعصاب ناشی از آسیب‌های فیزیکی، عفونت‌ها، سموم محیطی یا عوارض ناشی از سبک زندگی هستند. این نوع اختلالات بر ساختار یا عملکرد سیستم عصبی اثر می‌گذارند و با علائم بیماری مغزی همراه هستند.

  • سکته مغزی: اختلال در جریان خون مغز که می‌تواند باعث آسیب دائمی شود.
  • ترومای مغزی: آسیب مستقیم به مغز ناشی از ضربه یا تصادف است.
  • مننژیت: عفونت پرده‌های مغزی که موجب التهاب و آسیب عصبی خواهد شد.
  • تومورهای مغزی: رشد غیر طبیعی سلولی که روی عملکرد مغز اثر می‌گذارد.
  • ام اس (مولتیپل اسکلروزیس): اختلال خودایمنی که به میلین اعصاب حمله می‌کند.

اگرچه بیماری ام‌اس ممکن است عوامل ژنتیکی داشته باشد، اما در دسته بیماری‌های مغز و اعصاب غیر ژنتیکی قرار می‌گیرد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد بیماری ام اس، مطالعه مقاله «ام اس چیست» برای شما مفید و کاربردی خواهد بود.

چک لیست آزمایش‌های ضروری بیماری مغز و اعصاب نورولوژی

برای تشخیص بیماری های مربوط به مغز و اعصاب آزمایش‌های مخصوصی انجام می‌شود. افرادی که علائم بیماری مغز و اعصاب را دارند یا مادرزادی به این بیماری‌ها مبتلا هستند، مهم است این آزمایش‌ها را انجام دهند.

 

شاخص توضیحات تخصصی توصیه‌های بررسی مقادیر نرمال/هدف
MRI (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) تصویربرداری دقیق برای بررسی ساختار مغز و نخاع تشخیص تومورها، آسیب‌های مغزی، و بیماری‌های التهابی مانند ام اس بدون وجود ناهنجاری
CT Scan (توموگرافی کامپیوتری) تصویربرداری سریع برای تشخیص خونریزی‌ها یا ضایعات مغزی بررسی فوریت‌های پزشکی مانند سکته مغزی یا آسیب‌های حاد بدون وجود خونریزی یا ضایعات
EEG (الکتروانسفالوگرافی) ثبت فعالیت الکتریکی مغز تشخیص اختلالات عصبی مانند صرع و دیگر مشکلات عملکردی مغز پترن‌های الکتریکی طبیعی
پانکسیون لومبار (نمونه‌برداری از مایع نخاعی) بررسی مایع مغزی نخاعی برای یافتن عفونت‌ها، خونریزی‌ها یا سایر مشکلات تشخیص مننژیت، انسفالیت و دیگر بیماری‌های التهابی مقادیر نرمال سلول‌ها و پروتئین‌ها
آزمایش‌های خون بررسی بیومارکرهای خونی برای تشخیص بیماری‌های عصبی بررسی علائم کمبود ویتامین‌ها، مسمومیت‌ها و اختلالات متابولیک مقادیر مرجع برای هر آزمون

انجام این آزمایش‌ها در فواصل زمانی مشخص برای تشخیص بیماری های مربوط به مغز و اعصاب در افراد مشکوک به اختلالات ژنتیکی مغز و اعصاب ضروری است. افرادی که علائم بیماری مغزی از جمله سر شدن دست‌وپا را تجربه می‌کنند نیز باید با مشورت پزشک نسبت به انجام آزمایش‌های مرتبط اقدام کنند.

بررسی عوارض بیماری مغز و اعصاب در بزرگسالان و جوانان

بیماری‌های مغز و اعصاب در طولانی مدت باعث عوارض مهمی به بافت‌های مغز یا ماهیچه‌های بدن می‌شوند. بیماری‌های مغز و اعصاب از جمله اختلالات نورولوژی مانند ام اس، پارکینسون و آلزایمر بر کیفیت حافظه کوتاه مدت و بلند مدت تاثیر می‌گذارند.

عوارض این بیماری‌ها ممکن است شامل کاهش توانایی‌های شناختی، مشکلات حرکتی و تغییرات خلقی باشد. درصورتی‌که بیماری در زمان مناسب درمان نشود یا درمانی برای آن وجود نداشته باشد، ممکن است فرد برای انجام امور روزمره ناتوان شود.

توصیه‌های مهم برای جلوگیری از ابتلا به بیماری مغز و اعصاب

تغذیه مناسب و ورزش منظم نقش حیاتی در حفظ سلامت مغز و اعصاب دارند. این دو عامل به کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های مغز و اعصاب کمک می‌کنند و عملکرد کلی سیستم عصبی را بهبود می‌بخشند.

بررسی نکته‌های مهم تغذیه‌ای برای مغز و اعصاب

یک رژیم غذایی متعادل که شامل مواد مغذی کلیدی مانند امگا-۳، آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین‌های گروه B باشد، به حفظ سلامت سلول‌های عصبی کمک می‌کند. این مواد غذایی التهاب را کاهش داده و از سلول‌های مغز در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می‌کنند. در نتیجه، خطر بیماری‌های نورودژنراتیو مانند آلزایمر کاهش می‌یابد.

معرفی فواید ورزش برای انواع بیماری Neurology

ورزش منظم به خصوص تمرینات هوازی با افزایش جریان خون به مغز و بهبود اکسیژن‌رسانی به سلول‌های عصبی، به حفظ و بهبود عملکردهای شناختی کمک می‌کند. این فعالیت‌ها هم‌چنین اتصالات نورونی را تقویت کرده و در نتیجه خطر ابتلا به بیماری‌های مغز و اعصاب نورولوژی مانند آلزایمر و پارکینسون کاهش می‌یابد.

مصرف انواع داروی مغز و اعصاب با تجویز پزشک متخصص

نسبت به نوع بیماری مغز و اعصاب، داروهای مختلفی برای هر فرد تجویز می‌شود. این داروها باید دقیقا در دوز مشخص شده و در ساعت‌های مشخص میل شوند. هم‌چنین کاهش یا افزایش دوز دارو زیر نظر پزشک متخصص انجام می‌شود و به‌هیچ‌وجه نباید مقدار دارو بدون مشورت دکتر تغییر یابد.