فیبریلاسیون دهلیزی چیست؟ علائم و درمان فیبریلاسیون دهلیزی

شاید باورش سخت باشد، اما بسیاری از مبتلایان به فیبریلاسیون دهلیزی حتی از وجود این بیماری در بدن خود خبر ندارند؛ چرا که علائم AF در برخی موارد نامحسوس بوده و ممکن است کاملا نادیده گرفته شود. فیبریلاسیون دهلیزی (AF)، یکی از شایع‌ترین آریتمی‌های قلبی شناخته می‌شود. این بیماری که با ضربان قلب نامنظم و اغلب سریع مشخص می‌شود، توانایی قلب را برای پمپاژ موثر خون مختل کرده و زمینه‌ساز برخی بیماری‌ها می‌شود.

در این مطلب، به بررسی جامع فیبریلاسیون دهلیزی، علائم، عوامل خطر، عوارض، روش‌های تشخیص، درمان و حتی بهترین راه‌های پیشگیری از آن می‌پردازیم. اگر سلامت قلبتان برایتان اهمیت دارد، ادامه این مطلب را از دست ندهید. هر آنچه باید بدانید در ادامه بررسی شده است!

فیبریلاسیون دهلیزی چیست؟

فیبریلاسیون دهلیزی یا Atrial fibrillation که با نام AF نیز شناخته می‌شود یک آریتمی شایع قلبی و یک بیماری قلبی عروقی است که با فعالیت الکتریکی نامنظم در دهلیزها مشخص شده و منجر‌به انقباضات ناکارآمد دهلیزها می‌شود. این اختلال توانایی قلب برای پمپاژ موثر خون را به خطر می‌اندازد و خطر بروز حوادث ترومبوآمبولیک، به ویژه سکته مغزی، همچنین نارسایی قلب و سایر عوارض قلبی عروقی را افزایش می‌دهد.

تعداد ضربان قلب در فیبریلاسیون دهلیزی در حالت استراحت معمولا بین ۱۰۰ تا ۱۷۵ ضربه در دقیقه (bpm) متغیر است، در حالی که ضربان قلب طبیعی در حالت استراحت بین ۶۰ تا ۱۰۰ bpm خواهد بود. البته به دلیل فعالیت الکتریکی نامنظم، ضربان قلب در AF غیرقابل پیش‌بینی بوده و ممکن است به‌سرعت تغییر کند.

آشنایی با علت ایجاد فیبریلاسیون دهلیزی

فیبریلاسیون دهلیزی (AF) یک آریتمی پیچیده قلبی شناخته می‌شود که ناشی از ناهنجاری‌های مختلف ساختاری و الکتریکی در قلب است. علل اصلی این وضعیت عبارت‌اند از:

• تغییرات ساختاری در قلب (گشاد‌شدگی و فیبروز دهلیزی)
• بازسازی الکتریکی (اختلال در عملکرد کانال‌های یونی)
• عدم تعادل در سیستم عصبی خودمختار (تاثیرات سمپاتیک و پاراسمپاتیک)
• التهاب و استرس اکسیداتیو (التهاب سیستمیک)
• استعداد ژنتیکی
• عوامل خارج قلبی (چاقی و آپنه خواب)
• مصرف الکل

در افراد مبتلا به این بیماری به دلیل ضربان قلب بالا و مداوم، معمولا داروهایی تجویز می‌شود که محدود هدف ضربان تنظیم شود. این داروها که یکی از موثرترین آن‌ها قرص الاکوئیت نام دارد، حتما باید تحت نظیر پزشک و براساس دستور او مصرف شوند؛ همچنین بدون مشورت با متخصص نیز برای قطع داروها اقدامی صورت نگیرد.

چه افرادی در معرض ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی قرار دارند؟

ریسک ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی، تحت تاثیر ترکیبی از سن، شرایط پزشکی، عوامل سبک زندگی و استعداد ژنتیکی قرار دارد. در زیر لیستی جامع از افراد و شرایط مرتبط با خطر بالاتر ابتلا به AF آورده شده است:

• افراد بالای ۶۵ سال، به‌ویژه بالای ۷۵ سال
• افراد مبتلا به فشار خون بالا، نارسایی قلب، بیماری‌های دریچه‌ای، یا نقایص مادرزادی قلب
• افراد مبتلا به دیابت، اختلالات تیروئید، آپنه خواب، چاقی، بیماری‌های ریوی و التهاب مزمن
• افرادی که سبک زندگی ناسالم دارند: مصرف زیاد الکل، سیگار، کافئین زیاد، یا سبک زندگی کم‌تحرک
• سابقه خانوادگی
• استرس و اضطراب شدید
• داشتن سابقه جراحی قلب
• افراد مبتلا به بیماری‌های کلیوی

شناسایی زودهنگام عوامل خطر و مدیریت موثر از طریق تغییرات سبک زندگی، مصرف انواع قرص تپش قلب تحت نظر پزشک و بررسی‌های منظم، به‌طور‌قابل‌توجهی احتمال ابتلا به AF و عوارض مرتبط با آن را کاهش می‌دهد.

بررسی علائم فیبریلاسیون دهلیزی

فیبریلاسیون دهلیزی یک ریتم قلبی نامنظم و اغلب سریع است که ممکن است علائم مختلفی ایجاد کند، اگرچه برخی افراد مبتلا به این اختلال نیز ممکن است هیچ علائمی نداشته باشند:

• تپش قلب: حس ضربان سریع، لرزان، یا کوبنده قلب
• تنگی نفس: دشواری در تنفس، به ویژه هنگام فعالیت بدنی یا دراز کشیدن
• خستگی: احساس خستگی غیر‌عادی یا کاهش توانایی انجام فعالیت‌های فیزیکی
• سرگیجه یا احساس سبکی سر: حس ضعف یا ناپایداری
• درد یا ناراحتی در قفسه سینه: تجربه فشار، گرفتگی یا درد در قفسه سینه
• ضعف: ضعف عمومی یا کاهش قدرت بدنی

توجه داشته باشید که AF ممکن است گاهی «خاموش» باشد، به این معنا که علائم آشکاری ایجاد نمی‌کند اما همچنان خطر سکته مغزی و عوارض دیگر را افزایش می‌دهد. اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، به خصوص اگر ناگهانی یا شدید هستند، ضروری است که فورا به پزشک مراجعه کنید تا داروهایی موثر همچون قرص آپیکسابان ۲/۵ یا داروهایی مشابه برای‌ شما تجویز کند. اگر برایتان سوال است که قرص آپیکسابان ۲/۵ برای چیست، بهتر است حتما اطلاعات صفحه مرتبط با این محصول را با‌دقت مطالعه کنید.

معرفی راه‌های تشخیص فیبریلاسیون دهلیزی توسط پزشکان

تشخیص Atrial fibrillation شامل ارزیابی بالینی، بررسی تاریخچه پزشکی، معاینه فیزیکی و تست‌های تشخیصی است. روش‌های اصلی عبارت‌اند از:

• بررسی علائمی مانند تپش قلب، تنگی نفس، خستگی، سرگیجه یا درد قفسه سینه
• نوار قلب (ECG/EKG) که بهترین راه تشخیص گرفتگی رگهای قلب نیز محسوب می‌شود.
• مانیتورینگ نوار قلب
• اکوکاردیوگرافی
• آزمایش‌های خون
• تست ورزش
• عکس‌برداری از قفسه سینه
• ثبت‌کننده لوپ ایمپلنتی (ILR)
• مطالعه الکتروفیزیولوژیک (EP)

انتخاب تست‌های تشخیصی به علائم، عوامل خطر و شرایط بالینی فرد بستگی دارد. تشخیص زودهنگام و دقیق AF برای هدایت درمان و پیشگیری از عوارضی مانند سکته مغزی یا نارسایی قلبی حیاتی است.

روش‌های درمان فیبریلاسیون دهلیزی چیست؟

روش‌های درمان فیبریلاسیون دهلیزی (AF) بر کنترل سرعت و ریتم قلب، پیشگیری از لخته‌های خونی و درمان علل زمینه‌ای تمرکز دارند. استراتژی‌های درمان شامل موارد زیر است:

• داروهای کنترل سرعت ضربان قلب و کنترل ریتم
• تجویز داروهای ضد انعقاد همچون قرص زالربان برای کاهش خطر سکته مغزی (اگر برایتان سوال است که موارد مصرف و عوارض قرص زالربان چیست، حتما در‌صورت تجویز در این مورد از پزشک خود بپرسید.)
• کاردیوورژن الکتریکی: این روش شامل ارسال شوک الکتریکی کنترل‌شده به قلب برای بازنشانی ریتم آن به حالت طبیعی می‌شود.
• جراحی Maze: یک عمل جراحی که در آن مجموعه‌ای از برش‌های دقیق در دهلیزها ایجاد می‌شود تا یک «هزارتو» از بافت اسکار ایجاد شود. این بافت مسیرهای الکتریکی غیرطبیعی را مختل می‌کند.
• عمل بستن ضمیمه دهلیز چپ برای بیمارانی که نمی‌توانند ضد‌انعقاد مصرف کنند.
• تغییرات سبک زندگی (فعالیت فیزیکی منظم)
• تغییرات رژیم غذایی
• کنترل وزن
• کاهش استرس
• درمان شرایط زمینه‌ای مانند فشار خون بالا، دیابت، آپنه خواب و اختلالات تیروئید

برنامه‌های درمان فیبریلاسیون دهلیزی مزمن یا خفیف باید با‌توجه‌به شرایط خاص بیمار، شدت علائم و وضعیت کلی سلامت او شخصی‌سازی شوند. پیگیری‌های منظم با پزشک برای نظارت بر وضعیت و تنظیم درمان‌ها ضروری است.

پیشگیری از Atrial fibrillation با بهترین روش‌ها

پیشگیری از فیبریلاسیون دهلیزی با کنترل عوامل خطر، حفظ سبک زندگی سالم و مدیریت بیماری‌های زمینه‌ای ممکن است. حفظ فشار خون در محدوده طبیعی و کاهش کلسترول LDL برای پیشگیری از بیماری‌های قلبی ضروری است. ورزش منظم و رژیم غذایی سالم شامل میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئین‌های کم‌چرب نیز سلامت قلب را بهبود می‌بخشد.

محدود کردن مصرف الکل و سیگار، کنترل وزن و کاهش استرس از طریق تکنیک‌هایی مانند مدیتیشن و یوگا در کاهش خطر AF موثر است. درمان دیابت، اختلالات تیروئید و آپنه خواب نیز از عوامل مهم در پیشگیری Atrial fibrillation هستند. نظارت و بررسی علت تپش قلب در حالت استراحت و استفاده از دستگاه‌های مختلف برای تشخیص زودهنگام ریتم‌های نامنظم خطرات مرتبط با AF، از جمله سکته مغزی، را به حداقل می‌رساند.

عوارض Atrial fibrillation؛ ایا فیبریلاسیون دهلیزی خطرناک است؟

در صورت مدیریت نادرست فیبریلاسیون دهلیزی، این اختلال ممکن است منجر‌به عوارض قابل‌توجهی می‌شود.

• AF خطر سکته مغزی را حدود پنج برابر افزایش می‌دهد.
• فیبریلاسیون دهلیزی مداوم باعث ضعف قلب شده و منجر‌به نارسایی قلبی می‌شود.
• افراد مبتلا به AF نسبت به جمعیت عمومی خطر مرگ بیشتری دارند.

با‌توجه‌به این عوارض بالقوه، AF به‌عنوان یک بیماری خطرناک در نظر گرفته می‌شود و نیاز به توجه پزشکی دارد؛ بنابراین تشخیص زودهنگام و درمان فیبریلاسیون دهلیزی قلب برای مدیریت علائم و کاهش خطر عوارض شدید، بسیار حیاتی است.

درمان فیبریلاسیون دهلیزی؛ گامی اساسی برای تضمین سلامت قلب

فیبریلاسیون دهلیزی یکی از شایع‌ترین اختلالات ریتم قلب است که زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما با تشخیص به‌موقع و مدیریت صحیح، قابل‌کنترل و درمان است. آگاهی از علائم، علل و عوامل خطر این بیماری، نخستین گام برای پیشگیری از عوارض جدی همچون سکته مغزی و نارسایی قلبی است.

رعایت سبک زندگی سالم، از جمله تغذیه متعادل، فعالیت فیزیکی منظم و مدیریت استرس، در کاهش خطر ابتلا به AF بسیار موثر است. همچنین، مصرف داروهای تجویز شده مانند ضد‌انعقادها و کنترل‌کننده‌های ریتم قلب باید تنها تحت نظر پزشک و از طریق مراکز معتبر انجام شود. به همین دلیل، توجه به خدمات نمایندگی پخش دارو و کارخانه‌های داروسازی توسط پزشک که کیفیت و اصالت محصولات دارویی را تضمین می‌کند، اهمیت بسیاری دارد.

در نهایت، سلامت قلب یک اولویت حیاتی است. با رعایت توصیه‌های پزشکی و پیگیری مداوم، می‌توانید خطرات را به حداقل رسانده و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشید.