کرایوتراپی چیست؟ آشنایی با انواع روش‌ها، مراقبت‌ها و عوارض بعد از آن

وقتی صحبت از درمان زگیل، لک، جوش یا ضایعه پوستی می‌شود، ذهن بیشتر افراد به سمت کرم‌های موضعی یا جراحی می‌رود؛ اما کرایوتراپی یا همان سرمادرمانی جایگزینی مناسب برای روش‌های درمانی سنتی است. در این روش، با استفاده از سرمای شدید، بافت آسیب‌دیده فریز می‌شود و از بین می‌رود.  کرایوتراپی برای درمان زگیل تناسلی، التهاب دهانه رحم، جوانسازی پوست و حتی لاغری  کاربرد دارد. در این مقاله به شما می‌گوییم که روش کرایوتراپی چیست و شما را با انواع عوارض احتمالی و مراقبت‌های بعد از آن آشنا می‌کنیم. اگر می‌خواهید بدانید این روش چقدر تاثیرگذار است و چه زمانی باید به‌سراغ آن بروید، ادامه مطلب را از دست ندهید.

روش کرایوتراپی چیست؟ درمان مشکلات پوستی با سرما

در روش کرایوتراپی (Cryotherapy) یا سرمادرمانی، بافت‌های غیرطبیعی مانند زگیل، ضایعه‌های پوستی یا سلول‌های پیش‌سرطانی با استفاده سرما (نیتروژن مایع یا سایر گازهای خنک‌کننده) منجمد می‌شوند و از بین می‌روند. در واقع کرایوتراپی باعث مرگ سلول از طریق یخ‌زدگی می‌شود. یکی از موارد پرکاربرد این روش، از بین بردن زائده‌های گل‌کلمی‌شکل زگیل تناسلی است. اگر زگیل تناسلی خارجی دارید (یعنی زگیل، داخل دستگاه تناسلی نیست)، امکان انجام کرایوتراپی وجود دارد.

کاربردهای مختلف کرایوتراپی؛ درمان زگیل، لک، آکنه و لاغری

کرایوتراپی روشی غیرتهاجمی است و باعث تخریب بافت‌های آسیب‌دیده می‌شود؛ ازاین‌رو در حوزه‌های مختلف پزشکی و زیبایی کاربرد دارد. در ادامه مهم‌ترین کاربردهای کرایوتراپی را به شما می‌گوییم:

• کرایوتراپی زگیل‌های پوستی و تناسلی: پزشک با استفاده از کرایوتراپی، بافت زگیل را فریز می‌کند و آن را از بین می‌برد. این روش نه‌تنها در ناحیه تناسلی انجام می‌شود، بلکه کرایوتراپی زگیل دست و پا هم بسیار پرکاربرد است. ‌ البته این روش ویروس hpv را در بدن شما از بین نمی‌برد و صرفاً ضایعه زگیل را درمان می‌کند. اگر می‌پرسید پس درمان بیماری hpv چیست؛ باید بگوییم این ویروس درحال‌حاضر هیچ درمان قطعی ندارد.
• کرایوتراپی دهانه رحم برای درمان ضایعه‌های پیش‌سرطانی: کرایوتراپی برای از بین بردن سلول‌های غیرطبیعی دهانه رحم (قبل از سرطانی شدن) استفاده می‌شود.
• از بین بردن لک، کلوئید، زخم یا خال‌های خوش‌خیم پوستی: پزشک با استفاده از کرایوتراپی، لک، ضایعه‌های گوشتی، کلویید و خال‌های سطحی را بدون جراحی و فقط با سرما خشک می‌کند و از بین می‌برد.
• جوانسازی پوست و درمان آکنه: گاهی پزشک از کرایوتراپی برای جوان‌سازی صورت، بستن منافذ پوستی و کاهش التهاب آکنه‌ها استفاده می‌کند. درواقع سرما باعث تحریک جریان خون می‌شود و التهاب پوست را کاهش می‌دهد.
•  کرایولیپولیز (چربی‌سوزی موضعی با سرما): کرایوتراپی برای لاغری هم کاربرد دارد؛ در این روش پزشک با استفاده از دستگاه‌های پیشرفته، سلول‌های چربی زیر پوست را منجمد می‌کند و از بین می‌برد. در این روش برخلاف لیپوساکشن، نیازی به جراحی نیست و بدن به‌طورطبیعی بعد از چند هفته چربی‌های فریزشده را دفع می‌کند.
• فیزیوتراپی: در این روش، از سرما برای کاهش درد و التهاب بدن استفاده می‌شود. کرایوتراپی در فیزیوتراپی معمولاً با کمپرس یخ، اسپری سرد، دستگاه‌های مخصوص و اتاق‌ سرما انجام می‌شود و به بهبود درد مفصل یا آسیب‌های ورزشی کمک می‌کند.
• کرایوتراپی میخچه پا: کرایوتراپی با سرمای شدید (معمولاً نیتروژن مایع) سلول‌های میخچه پا را منجمد و از بین می‌برد.

در میان انواع کاربردهای کرایوتراپی، درمان زگیل‌های پوستی از بقیه رایج‌تر است. اگر زگیل روی دست، پا و ناحیه تناسلی شما به‌وجود آمده است، پزشک در ابتدا با استفاده از سرما، زائده اضافی را از بین می‌برد و سپس داروی مناسب مانند noaxa دارو برای کنترل hpv تجویز می‌کند. قرص نواکسا برای پاکسازی سریع hpv و پیشگیری از انتقال این بیماری کاربرد دارد.

انواع روش‌های کرایوتراپی؛ استفاده از نیتروژن مایع، co۲ و دی‌متیل‌اتر

کرایوتراپی با سه روش مختلف انجام می‌شود: با استفاده از نیتروژن مایع، گاز دی‌اکسیدکربن و دی‌متیل‌اتر و پروپان.‌ هر روش میزان سرمای متفاوتی تولید می‌کند و برای ناحیه‌ای خاص از بدن کاربرد دارد. در ادامه این سه روش کرایوتراپی را به شما توضیح می‌دهیم.

• کرایوتراپی با نیتروژن مایع: در این روش از نیتروژن مایع با دمای حدوداً منفی ۱۹۶ درجه سانتی‌گراد استفاده می‌شود. پزشک نیتروژن مایع را مستقیماً روی ضایعه پوستی شما می‌زند. نیتروژن مایع قوی‌ترین روش کرایوتراپی محسوب می‌شود و قدرت تخریبی بالایی دارد. از این تکنیک برای درمان زگیل، لک، کلوئید و جای زخم‌های پوستی استفاده می‌شود.
• کرایوتراپی با گاز دی‌اکسیدکربن (co2): در این روش، از دی‌اکسیدکربن فشرده‌شده با دمای منفی ۷۸ درجه سانتی‌گراد استفاده می‌شود. اثر خنک‌کنندگی این روش نسبت به نیتروژن مایع کمتر است؛ اما برای فیزیوتراپی کاربرد دارد.
• کرایوتراپی با دی‌متیل‌اتر و پروپان (DMEP): این ترکیب شیمیایی، دمای حدوداً منفی ۵۷ درجه سانتی‌گراد دارد و‌ بیشتر برای درمان زگیل‌ها یا لک‌های کوچک به‌کار می‌رود.

به‌طورکلی، هرچه دمای ماده خنک‌کننده پایین‌تر باشد، اثر تخریبی آن بیشتر است. مثلا برای درمان زگیل های تناسلی در مردان و زنان از نیتروژن مایع استفاده می‌شود و گاز دی‌اکسیدکربن تاثیر چندانی روی بافت زگیل ندارد.

بررسی همه مراقبت های بعد از کرایوتراپی

بعد از انجام کرایوتراپی باید دستورالعمل‌ها و نکته‌های مراقبتی را کاملاً رعایت کنید تا هیچ‌گونه عفونتی برایتان به‌وجود نیاید و جای زخم هم باقی نماند. گاهی بعد از انجام این درمان، کمی قرمزی، تورم یا تاول به‌وجود می‌آید که کاملاً طبیعی است. در این شرایط باید نکته‌های زیر را در نظر بگیرید و رعایت کنید:

• تنها راه درمان تاول بعد از کرایوتراپی، صبر است. اگر در محل درمان، تاول تشکیل شد، آن را نترکانید. تاول‌ها، به محافظت از پوست زیرین کمک می‌کنند.
•  تا چند روز بعد از کرایوتراپی از تماس محل درمان با آب داغ، بخار یا شوینده‌های قوی خودداری کنید. برای حمام بعد از کرایوتراپی باید تا زمان خوب شدن کامل جای زخم و تاول صبر کنید. حتماً از آب ولرم رو به خنک و شوینده‌های ملایم استفاده کنید.
• اگر پزشک بعد از کرایوتراپی پماد آنتی‌بیوتیک یا کرم ترمیم‌کننده تجویز کرد، آن را طبق دستور دکترتان مصرف کنید.
• در صورت نیاز از گاز استریل برای پوشاندن محل تاول یا زخم استفاده کنید تا محل درمان با لباس یا محیط آلوده در تماس نباشد.
• پس از کرایوتراپی تا زمان بهبودی کامل در برابر نور مستقیم خورشید قرار نگیرید، چون باعث تیره شدن جای زخم می‌شود.
• گاهی در دوره نقاهت، محل درمان پوسته‌پوسته می‌شود و خارش می‌گیرد. به‌هیچ‌وجه پوسته‌ها را نکنید و نخارانید.

به‌طور‌کلی زخم‌ و جای کرایوتراپی طی ۷ تا ۱۴ روز خوب می‌شود. مراقبت از زخم‌های کرایوتراپی به‌ویژه در نواحی حساس بدن مثل ناحیه تناسلی و مقعد بسیار مهم است. اگر برای درمان زگیل مقعدی، کرایوتراپی انجام داده‌اید؛ به‌هیچ‌وجه تاول‌ها و زخم‌ها را دستکاری نکنید و از داروهای آنتی‌بیوتیک و کرم‌های ترمیم‌کننده طبق نظر پزشک استفاده کنید تا دوران نقاهت شما راحت‌تر بگذرد.

عوارض بعد از کرایوتراپی؛ درد، سوزش، قرمزی و تاول

کرایوتراپی روشی ایمن و کم‌تهاجمی است؛ اما گاهی اوقات عوارضی خفیف و موقتی مثل درد، سوزش، قرمزی، التهاب و تاول به‌وجود می‌آید. این عوارض معمولاً به دلیل مراقبت نادرست بروز می‌کنند. در ادامه عوارض بعد از کرایوتراپی را به شما می‌گوییم:

• درد و سوزش: معمولا هنگام انجام کرایوتراپی و در لحظه تماس پوست با سرما، کمی احساس درد و سوزش می‌کنید. این موضوع بعد از چند ساعت خودبه‌خود برطرف می‌شود.
• قرمزی و التهاب: گاهی پس از کرایوتراپی کمی قرمزی و التهاب در محل درمان به‌وجود می‌آید که کاملاً طبیعی است و در مدت چند روز برطرف می‌شود.
• تاول: تاول زدن واکنشی طبیعی به فریز شدن بافت پوست است و بعد از چند روز کم‌کم خشک می‌شود و از بین می‌رود.‌

• تغییر رنگ پوست: گاهی رنگ محل درمان پس از بهبودی کمی تغییر می‌کند و تیره‌تر یا روشن‌تر می‌شود. این عارضه در افرادی با پوست تیره شایع‌تر است.
• ماندن جای زخم (اسکار): اگر زگیل خیلی عمیق باشد و پزشک، فریز کردن را در عمق زیاد انجام دهد؛ احتمال ماندن جای زخم بیشتر است. همچنین اگر خودتان هم تاول را دستکاری کنید و آن را بکنید، جای زخم باقی می‌ماند.
• عفونت: اگر به‌درستی از جای زخم مراقبت نکنید و محل درمان با محیط‌های آلوده در تماس باشد، عفونت می‌کند.

در مجموع عوارض کرایوتراپی موقتی هستند و این روش بسیار کم‌خطر و ایمن محسوب می‌شود. اگر هر واکنش غیرعادی و طولانی‌مدت برایتان به‌وجود آمد، حتماً به پزشک خود اطلاع بدهید. توجه کنید که کرایو‌تراپی، درمان بیماری های جنسی نیست و صرفاً ضایعه‌های پوستی ناشی از بیماری‌های جنسی مانند hpv را از بین می‌برد، ولی تاثیری روی ویروس‌های بیماری‌های مقاربتی ندارد.

کرایوتراپی؛ یکی از ایمن‌ترین و سریع‌ترین روش‌های درمان ضایعه‌های پوستی

در این مقاله بررسی کردیم که روش کرایوتراپی چیست و چه کاربردهایی دارد. همچنین شما را با انواع روش کرایوتراپی و عوارض احتمالی این تکنیک آشنا کردیم. در این روش سلول‌های غیرطبیعی با استفاده از سرما از بین می‌روند. کرایوتراپی برای درمان انواع زگیل، لک، زخم‌های پوستی، ضایعه‌های پیش‌سرطانی، التهاب دهانه رحم و حتی لاغری کاربرد دارد. شما باید برای انجام این روش به پزشک متخصص مراجعه کنید و زیر نظر پزشک در صورت نیاز داروی مناسب بخورید.

آدوراطب، به‌عنوان شرکت سراسری پخش دارو گروه کوبل، از سال ۱۳۸۸ در حوزه توزیع دارو، مکمل و تجهیزات پزشکی فعالیت می‌کند. این شرکت به بیش از ۱۵ هزار داروخانه و مرکز درمانی در سراسر کشور محصولات برندهای معتبری مانند کوبل دارو، دکتر عبیدی، نستله و روش را می‌رساند و نقشی غیر‌قابل‌انکار در دسترسی افراد جامعه به داروهای موردنیازشان دارد.