کولپوسکوپی چیست؟ مراحل، دلایل انجام و تفسیر نتایج

کولپوسکوپی یک روش تصویربرداری و بررسی تشخیصی دقیق برای ارزیابی بافت‌های دهانه رحم، واژن و فرج به‌شمار می‌آید که توسط متخصص زنان و با استفاده از دستگاه کولپوسکوپ انجام می‌شود. این روش زمانی تجویز می‌شود که نتایج تست پاپ اسمیر غیرطبیعی گزارش شده باشد یا احتمال ویروس HPV وجود داشته باشد. کولپوسکوپی به دلیل دقت بالا در بررسی ضایعات پیش‌سرطانی و سرطانی نقش مهمی در پیشگیری و تشخیص به‌موقع سرطان دهانه رحم دارد. در این مقاله به طور کامل بررسی می‌کنیم کولپوسکوپی چیست و چرا انجام می‌شود.

کولپوسکوپی چیست؛ کاربرد و نقش آن در تشخیص صحیح

کولپوسکوپی نوعی روش تصویربرداری دقیق است که به کمک دستگاهی به نام کولپوسکوپ، امکان مشاهده بافت‌های مشکوک یا غیر طبیعی را با بزرگ‌نمایی فراهم می‌کند. این دستگاه مانند یک میکروسکوپ نوری عمل کرده و به پزشک اجازه می‌دهد با دقت بالا نواحی را بررسی کند. کولپوسکوپی برای اچ پی وی، التهاب، زخم، ضایعات و سایر مشکلات دهانه رحم انجام می‌شود. از مهم‌ترین کاربردهای کولپوسکوپی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• نتایج غیرعادی تست پاپ اسمیر: مانند وجود سلول‌های پیش‌سرطانی یا غیر طبیعی که در این حالت پزشک با کولپوسکوپی دقیق‌تر وضعیت را بررسی کرده و در صورت نیاز بیوپسی انجام می‌دهد.
• تایید یا رد عفونت HPV یا سایر عفونت‌های مقاربتی: این مورد در زنانی با ریسک بالای ابتلا به سرطان دهانه رحم رایج‌تر است. برای کسب اطلاعات دقیق‌تر در رابطه با ویروس اچ پی وی، مقاله «ویروس hpv  چیست و چگونه منتقل میشود» را مطالعه کنید.
• مشاهده زگیل، پولیپ یا زخم واژن و فرج: کولپوسکوپی زگیل تناسلی را به خوبی تشخیص داده و به افتراق آن از ضایعات دیگر کمک می‌کند.

کولپوسکوپی با فراهم‌ کردن دید مستقیم و دقیق از بافت‌های تناسلی، ابزاری مهم در تشخیص به‌موقع و هدفمند ضایعات پیش‌سرطانی، زگیل تناسلی و عفونت HPV محسوب می‌شود که نقش مهمی در حفظ سلامت زنان ایفا می‌کند.

چرا کولپوسکوپی تجویز می‌شود؟ بررسی دلایل و ضرورت‌های انجام

کولپوسکوپی صرفا پس از نتایج غیر طبیعی آزمایش‌های اولیه مانند پاپ اسمیر تجویز می‌شود. این تصمیم با هدف تشخیص دقیق‌تر و انجام اقدامات درمانی موثر صورت می‌گیرد. به خصوص در شرایطی که فرد علائمی مثل ترشحات غیر معمول، خونریزی غیر طبیعی یا زخم‌های مکرر ناحیه تناسلی دارد، کولپوسکوپی ارزش تشخیصی بالایی خواهد داشت.  برخی دلایل مهم انجام کولپوسکوپی به شرح زیر است:

• تشخیص دقیق بافت‌های غیر طبیعی یا پیش‌سرطانی: زمانی که پزشک در معاینه یا تست‌های غربالگری متوجه ناهنجاری‌هایی شود، کولپوسکوپی به عنوان روش مکمل مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• بررسی و تایید وجود زگیل تناسلی یا ضایعات مشابه: از آن‌جایی که برخی موارد زگیل‌های تناسلی ممکن است با تبخال تناسلی یا سایر مشکلات اشتباه گرفته شوند، کولپوسکوپی به افتراق آن ها کمک می‌کند.
• ارزیابی دقیق بیمارانی که به ویروس HPV آلوده هستند: مخصوصا در مواردی که بیوپسی نیز انجام شود، می‌توان شدت و مرحله ضایعه را تعیین کرد.

در مواردی که فرد بدون رابطه جنسی نیز دچار زگیل شده، احتمال انتقال غیر جنسی این بیماری هم مطرح است. پیشنهاد می‌شود در خصوص کسب اطلاعات دقیق در این باره، مقاله «علت زگیل تناسلی بدون رابطه» را مطالعه کنید.

کولپوسکوپی چگونه انجام می‌شود؟ مراحل انجام این آزمایش

روند انجام کولپوسکوپی مشابه معاینه لگنی است و معمولا در مطب پزشک انجام می‌گیرد. این تست نیازی به بیهوشی ندارد و اغلب بدون درد یا با حداقل ناراحتی انجام می‌شود. از نظر زمانی نیز انجام کولپوسکوپی معمولا ۱۵ تا ۳۰ دقیقه به طول می‌انجامد. مراحل اجرای این روش به شرح زیر است:

• در موقعیت معاینه زنان قرار می‌گیرید و اسپکولوم داخل واژن قرار داده می‌شود. این ابزار کمک می‌کند تا دهانه رحم کاملا قابل مشاهده شود.
• کولپوسکوپ در فاصله مناسبی از واژن قرار گرفته و معاینه آغاز می‌شود. دستگاه وارد بدن نمی‌شود بلکه مانند یک دوربین پزشکی عمل می‌کند.
• محلول اسید استیک یا ید بر بافت‌ها مالیده شده تا نواحی مشکوک مشخص شود. در این مرحله ممکن است کمی سوزش احساس کنید.
• در صورت وجود ضایعه، پزشک از آن ناحیه بیوپسی انجام می‌دهد. بیوپسی دهانه رحم ممکن است کمی دردناک باشد ولی در بیشتر موارد با کمک بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.

پس از انجام کولپوسکوپی، معمولا نیاز به استراحت خاصی نیست و فرد می‌تواند فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرد. در صورت انجام بیوپسی، ممکن است برای چند روز ترشحات قهوه‌ای یا خونریزی خفیف مشاهده شود. درصورتی‌که مشکوک به زگیل تناسلی هستید، این آزمایش معمولا توسط پزشک تجویز می‌شود. اگر می‌خواهید در رابطه با زگیل تناسلی اطلاعات بیشتری کسب کنید، مقاله زگیل تناسلی چیست برای شما مفید خواهد بود.

تفسیر نتایج کولپوسکوپی؛ از نرمال تا پیش‌سرطانی

نتایج کولپوسکوپی به پزشک کمک می‌کند مشخص کند که آیا نیاز به درمان وجود دارد یا خیر. در بیشتر موارد، نتایج این آزمایش طبیعی بوده و نیاز به اقدام خاصی نیست. اما اگر نواحی مشکوک شناسایی شوند، مرحله بعدی انجام بیوپسی و ارسال نمونه به آزمایشگاه خواهد بود. نتایج معمول کولپوسکوپی شامل موارد زیر می‌شود:

• نتایج طبیعی (حدود ۴۰٪): بدون مشاهده سلول‌های غیر طبیعی یا نیاز به درمان. در این موارد، ممکن است فقط پیگیری‌های منظم توصیه شود.
• وجود سلول‌های غیر طبیعی یا توده (حدود ۶۰٪): نیاز به درمان‌های تکمیلی. درمان ممکن است شامل کرایوتراپی، لیزر یا برداشت ضایعه باشد.

باتوجه‌به نتایج بیوپسی، پزشک درباره نیاز به پیگیری بیشتر یا درمان تصمیم‌گیری می‌کند. در مواردی که سیستم ایمنی بدن ضعیف است، شدت عفونت HPV و آسیب‌پذیری بیشتر خواهد بود. در چنین حالتی، استفاده از مکمل‌ های تقویت سیستم ایمنی ممکن است در این مسیر موثر باشد.

نکات مهم پیش از انجام کولپوسکوپی؛ مراقبت‌های قبل از تست

برای به حداقل رساندن ناراحتی در زمان انجام کولپوسکوپی، رعایت برخی موارد پیش از مراجعه به مطب ضروری است. آماده‌سازی صحیح دقت آزمایش را نیز افزایش می‌دهد. پیش از کولپوسکوپی موارد زیر را مد نظر داشته باشید:

•  ۴۸ ساعت قبل از تست از رابطه جنسی خودداری کنید. این کار دقت بررسی را بالا می‌برد.
• در زمان قاعدگی آزمایش انجام نشود. خونریزی ممکن است مانع دید مناسب پزشک شود.
• حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از تست از مصرف داروهای واژینال و استفاده از تامپون خودداری شود.
• در صورت بارداری یا مصرف داروهای خاص، پزشک را مطلع کنید به عنوان مثال مصرف داروهایی مانند قرص نوآکسا را اطلاع دهید تا تداخل احتمالی بررسی شود.

آیا کولپوسکوپی خطرناک است؟ عوارض احتمالی و نشانه‌های هشدار

کولپوسکوپی به‌طورکلی روشی امن و بدون خطر جدی است. اما مانند هر روش تهاجمی، احتمال بروز برخی عوارض خفیف وجود دارد. این عوارض در درصد کمی از بیماران مشاهده می‌شود. عوارض احتمالی کولپوسکوپی شامل موارد زیر هستند:

• خونریزی بیشتر از حد معمول (به‌ویژه پس از بیوپسی)
• عفونت ناحیه واژن یا دهانه رحم
• درد لگنی یا شکمی مداوم

در صورت مشاهده تب، لرز، ترشحات بدبو یا خونریزی فراوان، لازم است فورا با پزشک خود یا داروخانه تماس بگیرید تا مشاوره تخصصی دریافت کنید. درصورتی‌که پزشک دارویی برای شما تجویز کند، حتما داروی مدنظر را از شرکت پخش دارو و داروخانه‌های معتبر تهیه کنید.

چرا باید کولپوسکوپی را جدی بگیریم؟

در پاسخ به سوال پرتکرار کولپوسکوپی چیست؟ باید گفت این آزمایش تشخیصی دقیق، کمک می‌کند تا ضایعات مشکوک به سرطان در مراحل اولیه شناسایی شوند. کولپوسکوپی به خصوص در زنانی که به عفونت‌ های مقاربتی یا HPV مبتلا شده‌اند، ضروری و نجات‌بخش است. در صورت مشاهده زگیل، خونریزی یا نتایج غیرعادی پاپ اسمیر، این روش برای بررسی بیشتر توصیه می‌شود.

پیگیری و درمان به موقع نتایج غیر طبیعی از پیشرفت بیماری های مقاربتی جلوگیری می‌کند. اگر پزشک شما این تست را تجویز کرده، با آگاهی، آمادگی و بدون استرس آن را انجام دهید.